O, o, Den Haag

Dit kan alleen in Den Haag, op een zonnige maandagmiddag in oktober in een chique buurt…
Ik sta met mijn fiets even aan de kant van de weg om te drinken.
Opeens komt er een bestelbusje vanaf de andere weghelft op me ‘ingereden’, het stopt met het open raam van de bestuurder vlak bij mijn gezicht. Naast hem zit een vrouw die naar me kijkt, op de achterbank twee zwarte honden. De man begint vanuit het niets tegen me te praten, met een aan agressie grenzende vrolijkheid. Ik probeer de situatie in te schatten en realiseer me dat hij een mop aan het vertellen is. Ik denk meteen ‘o jee, als ik ‘m maar snap, ik snap moppen nooit’, en ben door die gedachte al kansloos, want de draad kwijt. De mop duurt lang (zoals de meeste moppen), iets met papegaaien en Bassie en Adriaan. De punchline weet ik nog:
‘Wie noemt z’n papegaai nou Adriaan?’
‘Dezelfde idioot die z’n pitbull Bassie noemde!’
Ik snap ‘m niet, maar ik lach, om de situatie en omdat de bestuurder van het busje lacht.
Zonder verder nog iets te zeggen of te groeten start hij het busje weer en rijdt weg. 


Als je oplet, gebeuren er in het echte leven best vaak dingen die verzonnen lijken. Zoals dat ik laatst niet verder kon reizen met de trein, omdat er op de route een WO II-bom moest worden ontmanteld. De vraag is, of die gebeurtenissen interessant genoeg zijn voor een blog, voor een verhaal… De grappige ontmoeting hierboven is dat eigenlijk niet, tenzij je hem zou herschrijven. Maar daar heb ik nu geen zin in. Jullie moeten het met het waargebeurde verhaaltje doen.

En o, o, wat hou ik van Den Haag.

 

Posted in Persoonlijke berichten | Leave a comment

Je eigen boek vasthouden

Op 3 april 2017 vroeg Kristof Devos of ik opnieuw een boek met hem wilde maken.
Of ik de tekst wilde schrijven voor een prentenboek over vriendschap, met twee jongetjes: Max en Morris. Hij vertelde me zijn verhaalidee en het sprak me aan, dus ik zei ja. Dezelfde dag nog mailde hij me een storyboard, met grove schetsen van de tekeningen en het verhaal. En toen waren we begonnen…

Vandaag, 20 september 2018, anderhalf jaar later, kon ik bij de overburen een pakje ophalen. Een kartonnen doos, verstuurd door uitgeverij De Eenhoorn, met daarin 10 auteursexemplaren van het boek Max maakt een vriend. Mijn derde boek. 

Kinderen op scholen vragen altijd of ik beroemd ben, en of ik veel verdien met mijn boeken. Dan moet ik ze teleurstellen, als kinderboekenschrijver word je niet snel rijk en beroemd. Maar dit: samen met een tekenaar heel lang werken en praten en schaven, opnieuw en opnieuw, tot het boek helemaal goed is, zo mooi mogelijk.
En dan, op een dag, je eigen boek vasthouden… erin bladeren, eraan ruiken.
Dat is pure magie.
Honderdmiljoen keer beter dan rijk en beroemd zijn.

Posted in Nieuws, Over boeken | Tagged , , , | 1 Comment

Kinderen en poëzie

Een les over poëzie. Ik verwachtte er eigenlijk niet veel van. Ik schrijf niet vaak gedichten, ik vind het moeilijk om ze te schrijven. Ik weet er te weinig van, dacht ik. En ergens dacht ik dat kinderen poëzie een soort van saai zouden vinden. Nu trap ik vast een paar dichters op hun ziel. Maar dichters kunnen wel wat hebben, qua ziel. En mijn twijfels waren onterecht, zo bleek vandaag.

Ik had de leerkrachten gevraagd om vooraf dit Klokhuis-filmpje met de kinderen te kijken, over poëzie. Ze hadden dus al wat voorkennis, maar je weet nooit wat er van zo’n filmpje blijft hangen.
Ik las een gedicht voor van vier regels, uit de bundel Ik zoek een woord (boekentip).
Toen ik klaar was stak een jongen meteen zijn hand op en zei: ‘Gekruist rijm!’
Nog vóór ik een vraag had gesteld.
Klein mond-open-val-momentje voor mij en de leerkracht.

En dan de gedichten van de kinderen zelf…
In de eerste groep was iedereen een beetje stil van wat ze hadden geschreven.
Van hoe goed het was.
Ook in de andere groepen zijn prachtige gedichten geschreven en voorgelezen.
Drie voorbeelden, lees maar:

Posted in Over De Schoolschrijver, Over onderwijs en lesgeven | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment

Geheim boek

Vandaag was ik weer op mijn school, als Schoolschrijver. De les ging dit keer over lezen en over hoe je boeken en informatie kunt zoeken bij de bieb. De kinderen van mijn groepen 5/6 weten nu alles over zoeken op alfabetische volgorde, A-B-C-boeken, hulp vragen bij de balie, en op de site van de bieb zoeken op naam van een auteur of tekenaar, of op onderwerp. Ze weten waar ze informatie kunnen vinden voor een spreekbeurt. En ook hoe ze nieuwe schrijvers en boeken kunnen ontdekken, bijvoorbeeld op Leesfeest.nl of op Leesplein.nl

Toen hun hoofden dreigden te exploderen van alle nieuwe informatie gingen we iets anders doen. Ik had een leuk idee gezien bij collega-Schoolschrijver Maren Stoffels, en dat heb ik geleend. Zo doen wij Schoolschrijvers dat, we delen en lenen wat af. En dat mogen jullie, lezers van dit blog, ook doen. Leen dit idee vooral, het is ontzettend leuk om te doen. Het gaat zo:

Je neemt een boek dat niet al te bekend is, zodat de kinderen niet snel kunnen raden welk boek het is. Kaft het, zoals je een schoolboek zou kaften, met effen papier. Teken op de voorkant een groot vraagteken. Lees het eerste hoofdstuk voor. Opdracht voor de kinderen: bedenk een mooie titel voor dit boek en teken het omslag. (De kinderen die na het voorlezen weten welk boek het is, moeten dit strikt geheim houden!)

Er kwamen prachtige titels en omslagen uit. Hieronder een paar voorbeelden. Misschien kun je zien welk boek het is… hou dat maar lekker geheim. ;-)

 

 

Posted in Over boeken, Over De Schoolschrijver, Over onderwijs en lesgeven | Tagged , , , , , | Leave a comment

Er komt een nieuw boek aan…

Vandaag is het begin van de lente… een mooi moment om een nieuw boek aan te kondigen!
Een prentenboek over vriendschap, dat in september zal verschijnen bij De Eenhoorn.
Ik maak het met tekenaar Kristof Devos, het wordt ons tweede boek samen, en mijn derde boek. Meer nieuws volgt later. Voor nu alleen de titel en een eerste beeld:

Max maakt een vriend

Wil je meer zien? Kijk op de facebookpagina van Kristof.

Posted in Nieuws, Over boeken | Tagged , , , | Leave a comment

Lievelingswoord

Vandaag heb ik de kinderen van mijn groepen 5/6 verteld hoe een boek wordt gemaakt, wie er allemaal aan meewerken, en wat er met een boek gebeurt als het af is. Ik vroeg nogal wat van hun concentratievermogen, met een hele rij (soms best moeilijke) woorden: manuscript, typoscript, gepubliceerd, uitgever, redacteur, illustrator, grafisch vormgever, corrector, drukker, publiciteitsmedewerker, vertegenwoordiger en boekverkoper. Maar ze hebben het met glans doorstaan, de dappere dodo’s.

Gelukkig had ik ook wat foto’s en spullen bij me, om het levendiger te maken, en vooral echter. Wat indruk maakte was mijn manuscript (eigenlijk typoscript) van Wolfje: een dik pak papier, met daarin de rode pen van mijn redacteur. Strepen, doorhalingen, opmerkingen, vragen in de kantlijn, tekstcorrecties en -suggesties, maar ook [HA] waar ze hardop had gelachen. De eerste pagina was behoorlijk rood, de kinderen bekeken het met grote ogen. ‘En dit is nog maar de eerste pagina!’ zei ik, wijzend op het dikke pak papier.
Nóg grotere ogen, veel ah’s en oh’s, diep respect van de kinderen.

Hopelijk heb ik ze iets geleerd dat ze nóóit meer vergeten. En misschien kijken ze nu anders naar de boeken die ze lezen, die ze in hun handen houden. Want terwijl ik het stond te vertellen dacht ik: Wauw, wat een werk eigenlijk, zo’n boek. Wat mooi dat er zoveel moeite in wordt gestoken.

Na mijn (veel te lange) spreekbeurt over het maken van een boek, ben ik met ze teruggegaan naar de basis. Naar letters, naar woorden, naar taal. Naar hoe bijzonder het is dat ze hebben leren lezen en schrijven, en dat dat best nog kort geleden is.
Ik zei: ‘Doe je ogen dicht en denk terug aan toen je leerde schrijven op school. Wat waren de eerste woorden die je leerde?’
Daarna maakten ze een tekening van hun lievelingswoord, waarbij ze moesten proberen de letters en de tekening met elkaar te ‘mengen’, bijvoorbeeld, bij het woord SLANG kun je een slang maken met de letters, en bij het woord VUUR kun je proberen ‘vurige’ letters te maken. Prachtige dingen kwamen daar uit. Jammer genoeg ben ik vergeten foto’s te maken… Maar ik kan wel wat lievelingswoorden van de kinderen delen. Hier komen ze:

eenhoorn (en unicorn, in een andere groep)
flamingo
papegaai
bal (van een jongen die nog goed wist dat dit het eerste woord was dat hij leerde)
vuur
roos
vis
PowerPoint (van een meisje dat een goed cijfer haalde voor een spreekbeurt met PP)
huis
bloem
illustrator (van een meisje dat goed had opgelet)
hamburger
patat
hotdog (van een jongen die ‘hamburger’ had gejat, en daarna zelf iets verzon)
pauw
wolk
ijs
zakgeld (van een jongen die van geld hield en graag 500 euro zakgeld wilde)
straks
pizza
precies (van een meisje dat eerst ‘presies’ schreef, het daarna verbeterde, en dus heel precies met het woord precies bezig was)

 

 

Posted in Over boeken, Over De Schoolschrijver, Over onderwijs en lesgeven | Tagged , , , , , | Leave a comment

Waargebeurde fantasie

De Schoolschrijver Helen Parkhurst Den Haag leesbevordering leesplezier creatief schrijven voor kinderen taalsterk basisschool kinderboekenschrijversGisteren ben ik ingehuldigd als Schoolschrijver.
Als WAT?
Als Schoolschrijver.
Kijk hier maar wat dat is…

Eerder beloofde ik dat ik nog zou vertellen wat ik ging doen, nadat ik mijn baan als docent Frans had opgezegd.
Dit dus: ik ben nu Schoolschrijver.
Een ‘baan’ die heel goed bij me past, en waar ik al heel lang stiekem op hoopte. Jaren geleden had ik bij de bedenkster van De Schoolschrijver een balletje opgegooid, en afgelopen najaar werd ik opeens gevraagd. Precies op het goede moment.

Gisteren ben ik officieel begonnen, bij Helen Parkhurst, een dalton-basisschool in Den Haag. Het was grappig en feestelijk, die inhuldiging. Ik werd binnengehaald als een soort Sinterklaas, met een speech van de directeur, met geroep en gejuich en confetti, met kinderen die gedichten voorlazen en met het omhangen van de Schoolschrijver-sjerp. Daarna ging ik met ‘mijn’ kinderen uit drie groepen 5 en 5/6 aan de slag, in het bijzijn van hun meester en juffen.

Mijn eerste dag als Schoolschrijver was heel intens, want door het onderwerp van mijn boeken (de dood) gingen de gesprekken al gauw de diepte in. Een juf had er al met de kinderen uit haar groep over gepraat, en stelde mij de vraag: Waarom gaan jouw boeken over de dood? Haar opa was een paar dagen daarvoor overleden, en het onderwerp hield de kinderen ook bezig. Zo ontstond er een gesprek, en ik vond de rol van de juf hierin heel mooi. Betrokken en niet bang voor lastige onderwerpen. Speels ook, want even later kwam ze met een gordijn aanzetten: ‘Zullen we dit gebruiken als kleedje, voor het bedelverhaal?’

Dat kleedje had te maken met mijn boek Wolfje, en met de eerste opdracht die ik de kinderen gaf: Schrijf een zielig bedelverhaal (fantasie en/of waargebeurd). Ik had die opdracht uitgebreid ingeleid, en hij leverde in elke groep een paar heftige verhalen op, van kinderen die duidelijk hadden gekozen voor ‘waargebeurd’. Ik liet alle kinderen hun verhaal voorlezen, voor de groep. De spanning was af en toe te snijden, dan hielden we onze adem in. Sommige kinderen moesten huilen na het voorlezen, die werden uitgebreid getroost en geprezen voor hun moed. Sommige kinderen maakten ons aan het lachen, met een grappig verhaal of een onverwachte wending. Sommige kinderen hadden een hele lap tekst, anderen maar één zin. Het was allemaal goed.

Toen ik thuis alles aan mijn vriend vertelde, zei hij: ‘Bravo, je hebt een slagveld aangericht, meteen op je eerste dag!’ Daar had hij wel een beetje gelijk in…
Toch was het mooi, door hoe de kinderen op elkaar reageerden. Het was mooi dat àlles er was, lichte en zware verhalen, fantasie en werkelijkheid, naast en door elkaar.
Het was meteen een betekenisvolle les in wat een schrijver doet: fantasie èn eigen ervaringen gebruiken, soms ook verdrietige…
We zijn dus goed begonnen.

Nog een laatste anekdote, te mooi om niet te vertellen. In één groep gaf ik een voorbeeld, van hoe je een verzonnen verhaal nóg zieliger kunt maken door flink te overdrijven. ‘Bijvoorbeeld door te schrijven over iemand die maar één arm en één been heeft’, zei ik jolig. Stak een jongen zijn vinger op, met grote ogen. Bleek dat zijn oma maar één arm en één been had… in het echt! We moesten er allebei een beetje zenuwachtig om lachen. Fantasie kan zomaar waargebeurd zijn.
Daarna schreef hij een bedelverhaal, over zijn oma.

 

 

Posted in Nieuws, Over De Schoolschrijver, Over onderwijs en lesgeven | Tagged , , , , | Leave a comment

Blauwe maandag

De regen doet echt z’n best om er een klotedag van te maken, maar ik heb mijn blue mondays al begin januari afgehandeld. Heel eigenwijs niet op maandag, uitgesmeerd over meerdere dagen en ont-zet-tend donkerblue.
Dus eh… laat me niet lachen. Met je grijze lucht en je kletterdekletter.
(Oké, het scheelt dat ik niet per se naar buiten hoef. Maar ik ga evengoed straks fluitend boodschappen doen.)

Wat ik ook heb ontdekt: opluchting is een soort natuurlijke drug waar je flink high van kan worden. Hopelijk blijft dat nog lang doorwerken.

Ook high worden?
Stop (indien mogelijk) met iets wat je steeds maar stress oplevert.
Succes gegarandeerd.

Posted in Persoonlijke berichten | Leave a comment

Joyeux Noël et Bonne Année!

Gisteren was mijn laatste dag op school en heb ik afscheid genomen van leerlingen en collega’s.

In mijn laatste lessen heb ik mijn klassen gevraagd om kerstkaarten te maken voor hun docenten. De opdracht: er moet in elk geval ‘Joyeux Noël et Bonne Année’ op staan -want het moet natuurlijk wèl een Frans tintje hebben- en zet er iets liefs op, iets persoonlijks, over wat een docent voor je heeft gedaan of betekend, of geef een mooi compliment. (Degenen die het vorige blog hebben gelezen begrijpen waarom ik dit vroeg.)

De leerlingen vonden het leuk om te doen en ik heb nog nooit zulke gezellige en ontspannen lessen gehad…
Nu overweeg ik me te laten omscholen tot docent beeldende vorming. ;-)

Het resultaat was een tafel vol prachtige kerstkaarten en een heleboel blije (en soms een tikkeltje ontroerde) docenten. Zo mooi om te zien.

Ik wens al mijn bloglezers Joyeux Noël et Bonne Année, èn: veel complimentjes in 2018.

Posted in Over onderwijs en lesgeven, Persoonlijke berichten | Tagged , | 1 Comment

Dag lieve leerlingen

Op donderdag 30 november publiceerde NRC een stuk van schrijver en docent Nederlands Sip Markink, met de dramatische kop: “Mij is het onderwijs voorgoed kwijt.” 
Precies een week daarvoor had ik mijn ontslag aangeboden bij de directeur van de school waar ik werk als docent Frans.

Ik herkende zo veel in het verhaal van Sip dat ik het zelf had kunnen schrijven (op de piemels en homoseksualiteit na). Het maakte me verdrietig om te lezen hoe hij, een jonge man die met veel enthousiasme en humor aan de baan was begonnen, al in drie jaar opgebrand raakte en als een berg ging opzien tegen het lesgeven. Tegelijkertijd vond ik het geruststellend om te lezen dat er meer mensen zijn zoals ik, die echt contact willen maken met pubers en eigenlijk juist heel geschikt zijn als docent, maar die de belachelijk hoge werkdruk niet accepteren en er uiteindelijk voor kiezen om eruit te stappen.

Ik hoor u denken, hoezo ‘belachelijk hoge werkdruk’, met al die schoolvakanties? Dat is een hardnekkig misverstand; alle ‘vakantiedagen’ van leraren worden gecompenseerd, waardoor ze op jaarbasis niet meer vakantie hebben dan werknemers in andere beroepsgroepen. Sterker nog, leraren in Nederland (zonder uitzondering, durf ik wel te stellen) werken gigantisch óver. Er bestaat namelijk zoiets als een ‘normjaartaak’, een ondoorzichtige papieren draak die niemand begrijpt en die in elk geval niet klopt met de werkelijkheid. In de normjaartaak staat beschreven hoeveel uren je als docent in een jaar aan bepaalde taken moet besteden, lesgebonden en niet-lesgebonden taken. Dat klinkt op zich goed, maar leraren doen duizenden taken extra die niet in die normjaartaak staan beschreven en die ze niet kunnen doen binnen de uren waarvoor ze worden betaald. Vrijwilligerswerk dus eigenlijk. En er valt weinig aan te doen.

Een voorbeeld: tijdens mijn eerste baan als docent moest ik met het hele docententeam van een ‘moeilijke’ klas een aantal extra vergaderingen/workshops volgen, en toen ik vroeg of deze uren ergens werden genoteerd voor je normjaartaak was het antwoord van collega’s: (hoongelach) ‘Nééééééé… wélkom in het onderwijs!!!’
Het geroutineerde cynisme van dat collectieve antwoord van collega’s vond ik opvallend, en het boezemde mij -startend docent- angst in, want ik begreep dat het niet gebruikelijk (en erg naïef!) was om dit soort vragen te stellen en ik wist meteen dat mijn ervaren collega’s zich allang bij de situatie hadden neergelegd. Wetend dat het burn-out percentage in het onderwijs enorm hoog is. Het gevolg: ik voelde me onveilig.
Kort daarna raakte ik overspannen. Voor het eerst in mijn leven en in mijn eerste baan als (parttime!) docent Frans. Welkom in het onderwijs.

Wat volgde was een lange en uitputtende zoektocht, waarin ik probeerde uit te vogelen of ik geschikt was voor deze baan, en andersom. Ik had er tenslotte keihard voor gewerkt om mijn universitaire bachelordiploma en lesbevoegdheid te behalen, en ik was er niet voor niets aan begonnen, ik was verliefd op het onderwijs. Er is namelijk niks mooier dan anderen inspireren. De momenten waarop het me lukte om leerlingen te motiveren en zelfvertrouwen te geven zal ik nooit vergeten. En ik ga daar ook zeker niet mee stoppen. Daarvoor is het me te dierbaar.
Maar ik stap nu wel, net als Sip, uit het onderwijssysteem. Ik ga zzp’en, freelancen. Of misschien moet ik het freestylen noemen.

Ik heb er lang over gedaan (té lang, volgens mijn vriend, die me vaak huilend en uitgeput zag thuiskomen), maar ik weet het nu zeker: ik gedij beter buiten het systeem. Als ik me moet bezighouden met dingen als toetsen en cijfers invoeren, orde houden, streng en consequent zijn, straffen en lik-op-stukbeleid (serieus, niet zelf verzonnen!), dan druist dat tegen mijn natuur in en dan verlies ik mijn levenslust. Klinkt esoterisch, maar het is echt zo, ik raak er lichamelijk en geestelijk uitgeput van, op het depressieve af. Daarom ga ik andere wegen zoeken, waarbij ik al die dingen geraffineerd kan omzeilen en tóch in het onderwijs kan werken. Wegen waarbij ik me vooral kan richten op creativiteit, verbeelding en het loskomen van regels en prestatiedruk. Dát is wat ik wil doen en wat ik wil doorgeven, en er is in deze tijd een grote behoefte aan. Ik heb al een beginweggetje gevonden, daarover binnenkort meer. (Cliffhanger vanjewelste, ha!)

En schrijven natuurlijk. Ook zoiets: sinds ik in het onderwijs werk is mijn creativiteit ver te zoeken. Behalve papers voor mijn studie kreeg ik amper nog een letter op papier. En dat is wat ik het liefste doe: schrijven. Kinderboeken, toneelstukken. Dat ga ik weer doen.

Gelukkig zijn er ook docenten die het wèl redden in het systeem. Gisteren bij de vrijmibo zei een collega met rode konen van enthousiasme: ‘Ik vind het de laatste tijd steeds leuker worden! Ik kom met plezier naar school, ik heb lol met collega’s en ik heb alléén maar leuke klassen.’ Stiekem was ik een beetje jaloers op hem, en dacht: verdomme, dit wil ik óók! En tegelijkertijd dacht ik: koesteren, deze docenten!
Ik hoop dat ministers en schoolleiders meelezen. En ik hoop vurig dat leraren -ervaren en startend- samen durven strijden voor minder werkdruk en betere voorwaarden. Vooral de ervaren leraren, want als starter heb je eigenlijk geen idee waar je aan begint. En tegen de tijd dat je het weet ben je murw. Dan is het: méé of eruit.

Allez, eruit dus. Weer een docent minder.
Maar mij is het onderwijs niet voorgoed kwijt. Nog niet…

En deze hartverwarmende dingen zal ik niet vergeten:

Nadat ik had verteld dat ik zou weggaan zei Duncan, een lieve, gevoelige brugklasser (en theaterliefhebber, net als ik): ‘Ik vind het wel goed dat u uw hart volgt!’

En 3V2, mijn plofklasje met 32 lekkere eigenwijze vwo-leerlingen, reageerde op dat nieuws met veel ‘aaaaah’s’ en ‘we zullen u gaan missen’ en ‘wilt u niet tóch blijven?’

Dag lieve leerlingen. Ik ga nog één week van jullie genieten, tot de kerstvakantie. Jullie redden je wel. Wees maar extra lief voor leuke docenten. Goed luisteren en af en toe een complimentje geven, vinden ze fijn. Docenten zijn net mensen. ;-)

 

Posted in Over onderwijs en lesgeven | Tagged , , , , | 25 Comments